Ledle Yapılan Flaşör Devresi

Devrenin çalışması:

Devre, kararsız flip-plop’dan ibarettir. Birinci transistör iletimdeyken ikinci kesimde, ikinci transistör iletimdeyken birinci transistör krsimdedir. Böylece led1 ve led2 belli aralıklarla yanıp söner. Bu yanıp sönme hızı C1, C2, R1 ve R2 parçalrının değerlerine bağlıdır. Bu parçaların değerini değiştirerek yanıp sönme hızını değiştirebilirsiniz. Bu parçaların değeri büyüdükçe yanıp sönme hızı yavaşlar. Yine bu parçaların değeri küçüldükçe yanıp sinme hızı artar.

KiCad ile hazırlanan şema ve baskı devre dosyalarını indirmek için tıklayınız.

Şekil 1: Ledli flaşörün devre şeması.

Şekil 2: Baskı devre ve simülasyon görünümü.

Şekil 3: Devrenin montajı yapılmış haldeki görünümü.

Malzeme Listesi:
Q1, Q2: BC547
D1, D2: Kırmızı LED
C1, C2: 4u7 50V Elektrolitik kondansatör
R1, R4: 470 Ohm 1/4 W direnç
R2, R3: 22KOhm 1/4 W direnç
P1: Devrenin voltaj girişi

Herkese kolay gelsin.

İlerleyen (yürüyen) Işıklar

Belli bir periyotta birbirini takip eder şekilde yanan ışıklara (Şekil 1′de gösterildiği gibi) ilişkin devre şeması Şekil 2′de gösterilmektedir. Bu devre 8 adet LED’i yaklaşık olarak 0,8 saniye aralıklarla yakmaktadır. LED’leri istediğiniz şekilde bağlıyarak değişik efektler elde edebilirsiniz. Mesela her bir LED’i bir yeldeğirmeninin 8 kanatçığından biri olacak şekilde yerleştirdiğiniz takdirde size yeldeğirmeninin dönme efektini verecektir. Şekil 1′de gösterilen her bir LED’e paralel LED’ler bağlamak koşuluyla LED sayısı arttırılabilir.

	Şekil 1: Belli bir sırada yanan ışıklar.

U1 ile gösterilen 555 entegresi belli bir periyottaki darbeleri üretmek için kullanılır. Şekil 2′deki bağlantı şekliyle 555′in 3 nolu bacağındaki çıkış geriliminin periyodu T = 0,695 (Ra + 2Rb) C1 ifadesinden hesaplanabilir. Aşağıdaki tablo değerleri için T periyodu yaklaşık olarak 0,8 saniyedir. Devrede TTL lojik elemanları kullanıldığı için Vcc gerilimi 5 V olmalıdır. Bu devre için gerekli olan 5 V gerilim 7805 entegreli devre kullanılarak elde edilmiştir (giriş gerilimi V1 9 V’luk bir pildir).

555 entegresinin çıkışındaki sinyalin frekansı 74LS74 flip-flop entegresi kullanılarak yarıya daha sonra da dörtte bir değerine düşürülmüştür. Bu şekilde elimizde frekansları birbirinin yarısı olan üç sinyal bulunmaktadır. Bu sinyaller 555′in 3 numaralı bacağı (periyot=Ts), 74LS74 entegresinin 5 numaralı bacağı (periyot=2Ts) ve 74LS74 entegresinin 9 numaralı bacağındadır (periyot=4Ts). Şekil 3′de bu sinyaller sırası ile gösterilmektedir (a, b ve c). Son olarak da 74LS138 entegresi kullanilarak bu üç sinyalden 8 adet çıkış elde edilerek LED’ler sürülmektedir. Bu entegrenin çıkış uçları lojik yüksek seviyesindedir ve üç girişe bağlı olarak 8 çıkıştan sadece bir tanesi lojik düşük seviyesine getirilmektedir. Dolayısıyla LED’lerin negatif terminalleri entegrenin çıkış uçlarına bağlanmıştır.

Not: Bu devrede yapılan işlem CD4017 (divide-by-10 counter) sayıcısı ile de yapılabilir. Bu durumda U2 ve U3 entegresi yerine sadece CD4017 entegresini kullanarak 10 adet LED’den oluşan yürüyen ışıklar yapabilirsiniz. Bu entegre için sayıcı sinyali yine 555 entegresinin çıkışından elde edilir.

	Şekil 2: Belli bir sırada yanan ışıkların devre şeması.

	Belli bir sırada yanan ışıkların devre şeması için parça listesi
	Vcc	+5V doğru gerilim
	Ra	2.2 kW 1/4 watt direnç
	Rb	4.3 kW 1/4 wattdirenç
	C1	100 µF 25V elektrolitik kapasitör
	U1	LM555 zamanlayıcısı
	U2	74LS74 çiftli D-tipi flip-flop
	U3	74LS138 3-giriş 8-çıkışlı decoder
	Rx	330 W 1/4 watt direnç
	LED1-8	Genel amaçlı ışık veren diyot (LED)

	Şekil 3: Şekil 2′deki devrede 74LS138 entegresinin 1 (a dalga şekli), 2 (b) ve 3 (c) numaralı bacaklarına gelen sinyallerin dalga şekilleri.

LED Nedir?

LED, ingilizce’de Light Emitting Diode kelimelerinin kısaltılmış halidir ve �Işık Yayan Diyot� anlamına gelir. LED�ler elektrik enerjisini ışığa dönüştüren yarı iletken devre elemanlarıdır. LED’lerin genel görünüşü aşağıdaki gibidir.

LED�lerin ortama yaydığı ışığın frekansı, spektrumun görünür ışık bölgesine denk düşer. Bununla birlikte gözle görülemeyen frekansta ışık yayan kızılötesi (infrared,IR) veya morötesi (ultraviole,UV) LED�ler de vardır. LED�in ışık yayma mekanizmasının iyi anlaşılması için kuantum fiziği, kimya, elektronik ve optik alanlarında bilgi sahibi olunması gereklidir.

LED�in en önemli kısmı yarı iletken malzemeden oluşan ve ışık yayan LED çipidir. LED çipi noktasal bir ışık kaynağıdır ve kılıf içine yerleştirilmiş yansıtıcı eleman sayesinde ışığın belirli bir yöne doğru yayılması sağlanır. Şeffaf kılıflı bir LED�e dikkatli bakılırsa LED çipi gözle görülebilir.

LED�lerin yaydığı ışık, LED çipi içerisindeki yarı iletken katkı maddeleri ile ilgilidir. LED�in hangi renkte ışık yayması isteniyorsa galyum, arsenit, alüminyum, fosfat, indiyum, nitrit gibi kimyasal malzemelerden uygun oranda yarı iletken malzemeye katkı yapılır (GaAIAs, GaAs, GaAsP, GaP, InGaAIP, SiC, GaN). Böylece LED çipinin istenen dalga boyunda ışıma yapması sağlanır. Örneğin kırmızı renk (660nm) için GaAlAs, sarı renk (595nm) için InGaAIP, yeşil renk (565nm) için GaP, mavi renk (430nm) için GaN kullanılır.

LED imal eden firmalar kataloglarında LED�in yaydığı ışığın dalga boyunu vermektedir. LED çipinde kullanılan katkı maddesine bağlı olarak aynı renkli LED�lerin dalga boyu farklı olabilmektedir. Örneğin InGaAlP katkılı LED 640nm dalga boyunda; GaAlAs katkılı LED 660nm dalga boyunda; GaP katkılı LED ise 700nm dalga boyunda kırmızı ışık yayar.